Actualidad

Manténgase informado

  • 26 septiembre, 2014
  • claimloyaltysociety
  • Sin categoría
  • 0

Protección legal do software en España

I.- Lexislación aplicable

  • Directiva 91/250/CEE do 14 de maio, sobre a protección xurídica dos programas de ordenador (trasposta en España coa Lei 16/1993)
  • Lei de Propiedade Intelectual 1/1996
  • Existen normativas internacionais que permiten protexer os programas de ordenador a nivel mundial (Convenio de Berna para a Protección das Obras Literarias e Artísticas e o Tratado da OMPI sobre os dereitos de autor).

II.- Mecanismos de protección

A)    Propiedade intelectual. Dereitos de autor

A Lei de propiedade intelectual (LPI) protexe as obras e títulos orixinais, entre os que se inclúe o software. Así, o art.º 10 LPI establece: «Son obxecto de propiedade intelectual todas as creacións orixinais literarias, artísticas ou científicas expresadas por calquera medio ou soporte, tanxible ou intanxible, actualmente coñecido ou que invente no futuro, comprendéndose entre elas: i) os programas de ordenador». Enténdese por programa de ordenador toda secuencia de instrucións ou indicacións destinadas a ser utilizadas, directa ou indirectamente, nun sistema informático […] para obter un resultado determinado, calquera que for a súa forma de expresión e fixación (art.º 96 LPI).

Así mesmo, o art.º 10 ADPIC establece que «os programas de ordenador, sexan programas fonte ou programas obxecto, serán protexidos como obras literarias en virtude do Convenio de Berna».

Obxecto da protección

No dereito de autor non se protexe a idea senón só a expresión. Isto é, non protexe a realización técnica (nesa fase previa de creación) senón a súa expresión, o cal é unha desvantaxe respecto ao dereito de patentes.
Cuestión distinta é se os dereitos de autor poden servir tamén para protexer a funcionalidade propia do programa e os resultados alcanzados mediante a súa execución. Tales aspectos, segundo declarou o Tribunal de Xustiza da Unión Europea, exceden do alcance da protección concedida polos dereitos de autor na medida que non constitúen unha forma de expresión do devandito programa», (Sentenza do 2 de maio de 2012, entre SAS Institute e World Programming Ltd.).

Respecto ao criterio de orixinalidade, un programa de ordenador será orixinal se trata dunha creación intelectual propia do seu autor, no sentido de que non sexa copia aínda que se chegue a resultados idénticos ou similares ao doutros programas xa existentes. En definitiva, se un programa de ordenador, xa sexa de folla de cálculo, ou de tratamento de texto, ou de deseño de páxina web…, foi creado de xeito individualizado ou singular e sen copia doutros gozará da protección que lle dispensa o dereito de autor. Ademais, inclúese tamén a súa documentación preparatoria. Así mesmo, a protección que outorga a Lei estenderase á documentación técnica, os manuais de uso e as versións sucesivas do programa así como os programas derivados, salvo aqueles creados co fin de ocasionar efectos nocivos a un sistema informático (ex: virus).

Non obstante o anterior, a protección do programa nace coa elaboración do código fonte aínda que o programa non estea totalmente concluído e listo para ser comercializado como produto (art.º 96 LPI).

Duración da protección e autoría

Consideraranse autores, para:

  • obras en colaboración: os creadores;
  • e para as obras colectivas, o editor

A duración dos dereitos de explotación será de 70 anos, pero o seu cómputo variará en función da autoría. Así, segundo o artigo 98.1 LPI, cando o autor sexa unha persoa natural a duración será de 70 anos tras a morte do autor (artigos 26 a 30 LPI). En cambio, se o autor é unha persoa xurídica a duración dos dereitos será de 70 anos, computados dende o día 1 de xaneiro do ano seguinte ao da divulgación lícita do programa ou ao da súa creación se non se tivese divulgado (art.º 98.2 LPI).

Dereitos de explotación sobre o programa (art. 17 LPI)

O art.º 17 LPI recoñece con carácter xeral ao autor de calquera obra «o exercicio exclusivo dos dereitos de explotación da súa obra en calquera forma e, en especial, os dereitos de reprodución, distribución, comunicación pública e transformación, que non poderán ser realizadas, sen a súa autorización, salvo nos casos previstos na presente Lei,». Á súa vez, o art.º 99 LPI establece un réxime especial respecto aos dereitos de reprodución, transformación e distribución dos programas de ordenador.

Pola súa banda, o que adquire un produto industrial (patente) pódeo usar como queira e tamén, con algunhas restricións legais, pódeo ceder. Non obstante protexer o programa como propiedade intelectual significa que como só se adquire unha «licenza» de uso, non se poden facer senón usos persoais do programa de ordenador, e en particular que non se poden facer copias do programa, nin ceder o programa a terceiros. As licenzas libres protexen o software concedendo ademais, por omisión, dereitos de explotación, en lugar de restrinxilos.

Efectos da protección

A protección dos dereitos de autor é automática, pois non require rexistro, económica e internacional, pois se estende mediante tratados internacionais. Os principais efectos son:

  • Emprego del símbolo ©
  • Emprego dunha licenza axeitada de uso de programas de ordenador. En virtude dun contrato de licenza de programa de ordenador, o licenciante cede ao licenciatario o uso dun determinado programa a cambio dun prezo determinado. É importante a correcta descrición do programa de ordenador obxecto do contrato, así como das súas funcionalidades. Non obstante, a LPI establece que ao licenciatario deberán serlle recoñecidas certas facultades mínimas e imperativas de uso da licenza, polo que calquera limitación contractual ás devanditas facultades será considerada nula e sen efecto ningún.
  • Inscrición no Rexistro da Propiedade Intelectual. Para levar a cabo a inscrición no RPI ha de identificarse o programa dalgunha das maneiras que establece o Regulamento do Rexistro. Desta forma lógrase a presunción da titularidade dos dereitos a favor do que inscribe. En todo caso, a inscrición será voluntaria, xa que o dereito de autor existe polo só feito da creación dunha obra orixinal.
  • A Lei castiga expresamente: poñer en circulación copias ilexítimas e/ou posuílas con fins comerciais; e poñer en circulación instrumentos antiprotección e/ou posuílos con fins comerciais.
  • O titular dos dereitos pode solicitar medidas preventivas en defensa de tales dereitos.

B)    Propiedade industrial. Patentes

Actualmente, a patentabilidade dos programas de ordenador é obxecto dunha proposta de Directiva comunitaria. A elección deste sistema levaría consigo como vantaxe poder gozar do monopolio, ou poder negociar co monopolio nas vendas ou licenzas. Non obstante, o software non é patentable, malia que a OEPM e a OEP admiten, de facto, patentes de software cando posúen unha solución técnica novidosa.

C)    Outros dereitos de propiedade industrial. Deseño industrial e marca

Así mesmo, non debemos esquecer que, ademais dos compoñentes puramente técnicos que incorpora un software, existen tamén dentro deste outra serie de elementos accesorios que xogan un papel clave no apartado comercial e de mercadotecnia do produto, como son as animacións gráficas, equipos, deseños, logos, etc., que aparecen no interface de usuario, ou ao propio nome con que é bautizado o programa, os cales deberían protexerse adicionalmente a través doutros dereitos de propiedade industrial, tales como o deseño industrial ou a marca.

D)    Segredo industrial ou empresarial

Á marxe de cales sexan os mecanismos de protección dispoñibles, é sempre recomendable adoptar medidas que sirvan para acreditar a autoría sobre o software en caso necesario. Neste sentido, se ben o depósito notarial ou o depósito privado (tamén chamado escrow) son especialmente adecuados cando se opta por estratexias como a do segredo, a inscrición do software no Rexistro da Propiedade Intelectual é a que maiores vantaxes achega para efectos probatorios tal e como ilustramos previamente, xa que concede ao titular unha presunción iuris tantum de autoría que obriga a un terceiro a ter que probar que el é o verdadeiro autor, cuestión esta última que xera non poucas dificultades na práctica.

Ademais, deberá blindarse a organización interna da empresa por medio de acordos de confidencialidade e mecanismos que eviten a saída de información:

  • A Lei de Competencia Desleal confire un dereito subxectivo ao titular do segredo empresarial fronte aos actos ilexítimos de divulgación ou explotación de segredos (artigo 13). En igual sentido, os membros deberán protexer a información non divulgada.
  • O Estatuto dos Traballadores impón unha obriga aos traballadores de manter os segredos relativos á explotación e aos negocios do seu empresario.

E)     Proteción penal

Finalmente, e en relación ao anterior, o Código Penal tamén tipifica como delito o descubrimento e divulgación de segredos (arts. 270 e ss. CP).

claim&loyaltySociety · Departamento de Dereito Privado e Novas Tecnoloxías

ClaimLoyaltySociety 

Comments are closed.